KTÜ’den Prof. Dr. Mehmet Yavuz, Pazarkapı'daki kazılarda çok değerli bulguların elde edildiğini vurguladı ve Kadınlar Hali'nin taşınmasının acilen gerekliliğini ifade etti. Trabzon’un Kadınlar Hali çevresinde süren arkeolojik kazılar, önemli keşiflerle sonuçlanırken, mevcut hal binasının farklı bir lokasyona taşınması yönünde çağrılar yapıldı. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Edebiyat Fakültesi Dekanı ve aynı zamanda Sanat Tarihi Bölüm Başkanı olarak görev yapan Prof. Dr. Mehmet Yavuz, açıkladığı bulguları ve önerileri Trabzon Mimarlar Odası’nda düzenlenen bir söyleşi sırasında dile getirdi.
Pazarkapı Kazılarında Önemli Bulgular
Prof. Dr. Mehmet Yavuz, gerçekleştirilen kazılarda önemli tarihi eserlerin ortaya çıktığını belirtti. Özellikle 2022’de yapılan kazılarda, Kuzgundere Körfez Limanı’nın Efes Antik Kenti örneği olacak şekilde yeniden denizle buluşturulması gerektiğini kaydetti. Yavuz, bu yapının yanı sıra Helenistik döneme ait bir deniz fenerinin de bulunduğunu açıkladı. Kadınlar Hali’nin liman rıhtımına yakın bir konumda inşa edilmesiyle birlikte proje hakkında eleştirilerde bulundu ve eski belediye yönetimine yapılan uyarılarının dikkate alınmadığını ifade etti. Ayrıca, bölgedeki Balıkhane binasının inşasının da hatalı olduğunu vurguladı. Kazıların tamamlanmasını ve bölgenin tarihsel yapısının korunması için gerekli adımların atılmasını önerdi
.
Arkeolojik Kazıların Önemi
Kentsel dönüşüm projelerinde gerçekleştirilmeden önce arkeolojik kazıların zorunlu olduğunu belirten Yavuz, Moloz Kapı gibi tarihi yapılar üzerinde durdu. Bu tür alanlarda inşaat çalışmalarına geçmeden önce, Hanrianus Limanı'nın detaylı bir şekilde araştırılması gerektiğini vurguladı. Eğer bu adımlar atılmazsa, geri dönüşü mümkün olmayan zararların meydana geleceği uyarısını yaptı. Kadınlar Hali'nin ivedilikle başka bir alana nakledilmesi gerektiğini belirtirken, Kuzgundere Körfezi'nin deniz bağlantısının yeniden sağlanarak Roma döneminde olduğu gibi kurgulanmasının Trabzon’un tarih ve turizmine büyük katkı sağlayacağını ifade etti. Önerdiği açık müze ve arkeopark düzenlemeleriyle, bölgedeki tarihi kalıntıların daha geniş kitleler tarafından ziyaret edilebileceğini söyledi.
Kuzgundere Projesi'nin Geleceği
Pazarkapı Mahallesi’nde 2021 ve 2022 yıllarında başlatılan kazıların daha da genişlemesi gerektiğini dile getiren Yavuz, tarihi Kuzgundere Limanı’nın Tabakhane köprüsüne kadar detaylı bir şekilde açığa çıkarılmasının önemli olduğunu vurguladı. Bu bölgedeki her iki tarafın da, turistlerin Osmanlı dönemine özgü kayıklara binip gezebileceği bir seyir alanı haline getirilmesi gerektiğini ifade etti. Maraş Caddesi üzerinde, Mimar Sinan tarzında bir taş köprü inşa edilmesinin yanı sıra, suyla buluşturulmuş vadi boyunca kültürel sanat merkezlerinin de inşa edilmesi gerektiğinin altını çizdi. Bu projelerin hem bölgenin tarihi değerlerini ortaya çıkarmak hem de turizmi canlandırmak açısından büyük bir fırsat sunduğunu belirtti.
Koruma Altına Alınması Gereken Tarihi Eserler
Çömlekçi’deki Kentsel Dönüşüm sahasında 2025 yılında yapılan kazı çalışmalarında bulunan yeraltı su kanalına da dikkat çeken Yavuz, bu yapının erken Roma dönemine ait olduğunu vurguladı. Hazırlanan raporun ilgili makamlara ulaştığını ve kanalın koruma altına alındığını ekledi. Yaklaşık 2000 yıllık bir geçmişe sahip olan bu su kanalının Türkiye’de benzeri olmadığını ifade eden Yavuz, bu yapının ivedilikle restore edilerek turizme kazandırılması gerektiği çağrısında bulundu. Trabzon’da arkeolojik kazı alanlarının artırılması ve yeterli bütçenin ayrılması gerektiğini belirten Yavuz, bu adımların Avrupalı turistlerin şehre çekilmesinde önemli bir etken olacağını söyledi. Tanjant yolu altında devam eden tarihi su kanalının mutlaka korunması gerektiğini vurguladı ve Trabzon’un tarihi eserlerini sergileyebileceği modern bir müze binası kurulması gerektiğini ekledi.
