Fındık ihracatında yaşanan ciddi düşüş, Türkiye'nin önemli ihracat kalemlerinden biri olan fındık sektöründe kayıplara yol açtı. 2026 yılının ilk çeyreği itibarıyla üretimden ihracata kadar uzanan cadde üzerinde önemli sorunlar ve kırılmalar yaşandığı ortaya çıktı. Ocak ile Mart ayları arasında toplamda 48 bin ton fındık ihraç edilerek 659 milyon dolarlık bir gelir elde edildi. Fakat bir önceki yılın aynı dönemine göre miktarında yaşanan yüzde 39'luk azalma, sektörün ciddi bir daralma sürecine girdiğini gösteriyor. Bununla birlikte gelirin yüzde 3'lük artış göstermesi ise, piyasada fiyatların artış göstermesiyle mümkün oldu. Trabzon'da ise bu olumsuz tablo daha belirgin bir hal aldı.
İHRACATTAKİ DÜŞÜŞÜN NEDENLERİ
Son dönemde fındık ihracatında gözlemlenen düşüşün birçok nedeni bulunuyor. Öncelikle, fındık üretiminin iklim değişikliği, zararlılar ve hastalıklar gibi çeşitli faktörlerden etkilenmesi, bu sektördeki verimliliği olumsuz şekilde etkilemekte. Ayrıca, tüm dünya genelinde artan rekabet, Türkiye’nin fındık ihracatında daha zor bir konuma düşmesine sebep oluyor. Kapasite artışı ya da yeni pazarların bulunması sürecinde zorlanmalar yaşanması, mevcut müşterilerin talep değişikliklerine hızla yanıt verememe durumu, bu tür olumsuzlukların başında geliyor. Dolayısıyla, sektördeki bu sorunlar, Türk fındığının uluslararası alandaki rekabet gücünü zayıflatıyor.
PİYASADA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK SORUNU
Fındık sektöründeki dalgalanmalar, sürdürülebilirlik açısından ciddi endişeler yaratıyor. Fındık üreticileri, artan maliyetlerle beraber sürdürülebilir bir üretim yapabilme konusunda zorluklar yaşıyor. Kullanım alanlarının çeşitlenmesi, pazarın dinamiklerine uyum sağlamaya çalışan üreticileri zorlarken, fiyat dalgalanmaları da üreticilerin gelirlerini etkiliyor. Bu durumun, gelecek yıllarda fındık üretimi ve ihracatı üzerinde kalıcı etkiler bırakabileceği de düşünülüyor. Özellikle Trabzon gibi fındık üretiminin yoğun olduğu bölgelerde, yerel ekonominin de bu düşüşten olumsuz etkilenmesi bekleniyor. Bu nedenle, sektördeki sorunların çözülmesi için kapsamlı bir strateji geliştirilmesi gerekiyor.
Trabzon'un fındık ihracatında son dönemde yaşanan gelişmeler endişe verici boyutlara ulaşmış durumda. 2023 yılının ilk çeyreğinde şehirden 11 bin 671 ton fındık ihraç edildi ve bu işlemden 186,8 milyon dolar gibi bir gelir elde edildi. Ancak söz konusu dönem içerisinde toplam miktarda yüzde 54, gelirde ise yüzde 18’lik bir düşüş gözlemlendi. Bu duruma rağmen, Trabzon'un Türkiye genelindeki ihracattaki payı yüzde 20 seviyesinde kaldı. Fakat sezonun ilk yedi ayına ait veriler, endişeleri daha da artırdı. Bu süreçte Trabzon'dan gerçekleştirilen ihracat, 19 bin 850 ton seviyesine düşerek, değer olarak da 285,7 milyon dolara geriledi. Bu veriler, miktarda yüzde 68, değerde ise yüzde 49’luk bir kayıpla sonuçlandı. Durum, yalnızca üretimdeki azalma ile açıklanamayacak kadar ciddi bir daralmaya işaret ediyor.
İHRACATTA YAŞANAN DÜŞÜŞLERİN NEDENLERİ
Son yaşanan düşüşler, sektörde birçok sorunun giderek derinleşmesine sebep oldu. Bu durum, üretim seviyelerindeki azalmadan mı yoksa stok yönetimindeki değişikliklerden mi kaynaklanıyor, yoksa fiyat hassasiyetleri üzerinden bir denge arayışı mı söz konusu? Tüm bu sorular sektörde merak konusu oldu. İhracat miktarındaki bu sert düşüş, piyasa dinamikleri açısından riskli bir durum yaratırken, gelirin korunmaya çalışılması da sürdürülebilirlik açısından alarm niteliği taşıyor. Türkiye, dünya genelindeki fındık üretiminde lider olmasına rağmen, Karadeniz bölgesindeki üretim merkezlerinde bu veriler, alarm durumunun iç yüzünü açığa seriyor. Uzun vadede, bu durum üreticiler ve ihracatçılar için daha karmaşık sorunları gündeme getirebilir.
GELECEKTEKİ ETKİLER VE TARTIŞMALAR
Karadeniz’de fındık üretiminin geleceği hakkında yapılan değerlendirmeler, mevcut verilerin ışığında daha da kritik hale geliyor. İhracat verilerindeki düşüş, hem üretim faaliyetlerini hem de ihracat stratejilerini derinden etkileyebilir. Önümüzdeki dönemlerde, üretim yöntemleri ve maliyet yapılarına ilişkin daha kapsamlı tartışmaların gündeme gelmesi bekleniyor. Ayrıca, uluslararası pazarlarda Türkiye'nin fındık kalitesinin korunması ve fiyatlama politikalarının nasıl şekilleneceği de önemli bir soru olarak ortada duruyor. Sektördeki bu dalgalanmaların izlenmesi, tüm paydaşlar için yaşamsal bir önem taşıyor. Fındık üreticileri ve ihracatçıları, bu süreci atlatabilmek adına yeni stratejiler geliştirmek zorunda kalabilir.
