Karadeniz'in ekosistemi, terkedilmiş balıkçılık ekipmanları olan hayalet ağlar yüzünden ciddi tehditlerle karşı karşıya. Karadeniz Teknik Üniversitesi'nden Prof. Dr. Coşkun Erüz, bu sorunların deniz yaşamına uzun vadede ciddi zararlar verdiğine dair uyarılarda bulundu. Karadeniz'in doğal biyoçeşitliliğinin korunabilmesi için bu hayalet ağların temizlenmesi gerekliliği dile getirildi. Dünyanın en hassas deniz ekosistemlerinden birine sahip olan Karadeniz, profesyonellerin dikkatini çeken bir konuma sahip.
Karadeniz'in Kırılgan Yapısı
Prof. Dr. Coşkun Erüz, Karadeniz’in yapısal özelliklerini anlatarak, denizin yüzeyinin altında barındırdığı tehlikeleri vurguladı. Bu bölgedeki suların yaklaşık %80'i oksijensiz, yani anoksik durumdadır. 150 metreden derinlere inildiğinde oksijen kaynağı azalırken, zehirli hidrojen sülfid gazı ortaya çıkıyor. Bu nedenle, su yüzeyindeki deniz yaşamı son derece dar bir alanda, çok zengin bir biyoçeşitlik göstererek yaşamak zorundadır. Bu durum, biyoçeşitliliğin korunması açısından hayati bir öneme sahip.
Hayalet Ağlar: Görünmeyen Tehditler
Karadeniz’deki biyoçeşitliliği tehdit eden faktörlere ve özellikle hayalet ağ sorununa değinen Prof. Dr. Erüz, terk edilmiş balıkçılık ekipmanlarının deniz ortamında bıraktığı zararlara dikkat çekti. Bu ağlar dayanıklı plastikler kullanılarak üretilmekte ve suda serbestçe dolaşarak yıllar boyunca varlık göstermektedirler. Kayalara ya da deniz tabanına dolanan bu ağlar, balıkları avlamaya devam ederek canlı türlerine ciddi zarar vermektedir. Aynı zamanda nesli tehlikede olan mersin balıkları ve çeşitli deniz canlılarıyla birlikte ticari değeri yüksek türlere de tehdit oluşturmaktadır.
Plastik Kirliliği ve Kaynakları
Avrupa Çevre Ajansı’nın verilerine göre, Karadeniz’deki deniz kirliliğinin büyük bir kısmı plastikten kaynaklanıyor. Prof. Dr. Erüz, BlackNets projesinin koordinatörü olarak bu sorunla ilgili yapılan araştırmalara dikkat çekti. EEA'ya göre, Karadeniz'deki deniz kirliliği oranının %85'inin plastik atıklara ait olduğunu belirtti. Hayalet ağların bu kirliliğin %10'unu oluşturduğu ve belirli bölgelerde balıkçılık ekipmanlarının deniz atıklarının yarısını temsil ettiği ifade edilmektedir. Kaybolan bir ağ bile, yüzlerce kilo ağırlığında olabileceği için uzun yıllar boyunca biyoçeşitliğe zarar vermektedir. Kontrolsüz bir şekilde denizde bırakılan bu ağlar, aslında görünmeyen birer tehdit oluşturuyor.
Yeni Projeler ve Gelecek Hedefleri
Prof. Dr. Coşkun Erüz, BlackNets projesinin 2025 yılı sonunda tamamlanacağını ve ardından 2026 yılında yeni bir sürecin başlayacağını açıkladı. Tarım ve Orman Bakanlığı ile işbirliği içinde, hayalet ağların geri toplama süreçlerinin planlandığını belirtirken, diğer kurumların desteğiyle toplumsal bilincin artırılmasının hedeflendiğini ifade etti. Bu süreçte deniz ekosisteminin rehabilite edilmesi ve korunması amacıyla çeşitli projelerin ve uygulamaların gerçekleştirilmesi aleyhinde çalışmalar devam edecektir. Bu bağlamda, Karadeniz'i korumak tıpkı balıkçılar gibi her bireyin ve kuruluşun sorumluluğundadır.
